ซานโตส เอฟซี (Santos FC)

ซานโตส ฟุตบอล คลูบี หรือที่รู้จักกันในชื่อ ซานโตส เอฟซี คือสโมสรฟุตบอลอาชีพชาวบราซิลที่ตั้งอยู่ในเมืองซานโตส รัฐเซาเปาลู ประเทศบราซิล ก่อตั้งเมื่อวันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1912 สโมสรแห่งนี้คือหนึ่งในสโมสรที่มีชื่อเสียงและประสบความสำเร็จมากที่สุดในประวัติศาสตร์ฟุตบอลของทวีปอเมริกาใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากยุคทองในทศวรรษ 1960 ที่มี เปเล่ เป็นดาวเด่นสำคัญ

ประวัติการก่อตั้ง

ซานโตส เอฟซี ก่อตั้งขึ้นโดยนักกีฬาสามคนจากเมืองซานโตส ได้แก่ ไรมุนโด มาร์เกส, มาริโอ แฟร์ราซ เด กัมโปส และอาร์เฌมีโร เด โซซา จูนิเออร์ ในช่วงแรกสโมสรใช้ชื่อว่า Santos Foot-Ball Club และได้ลงเล่นนัดแรกในฐานะทีมกระชับมิตรเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 1912 สโมสรเริ่มต้นจากการแข่งขันในระดับท้องถิ่นและลีกรัฐ ก่อนจะขยายชื่อเสียงสู่ระดับประเทศและทวีปในเวลาต่อมา

ยุคทอง: ทศวรรษ 1960 กับเปเล่

ยุคทองของซานโตสเริ่มต้นเมื่อเปเล่ในวัย 15 ปีเข้าร่วมทีมในปี 1956 ภายใต้การดูแลของโค้ชลูลา ทีมชุดนี้สร้างประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ด้วยการคว้าแชมป์บราซิเลรัง 5 สมัยติดต่อกันตั้งแต่ปี 1961 ถึง 1965 และยังคว้าแชมป์โกปา ลิเบอร์ตาโดเรส 2 สมัยในปี 1962 และ 1963 ตลอดจนแชมป์อินเตอร์คอนติเนนตัล คัพ ในปีเดียวกันทั้งสองครั้ง ในปี 1962 ซานโตสกลายเป็นสโมสรแรกในโลกที่สามารถคว้าแชมป์ได้ถึง 4 รายการในปีเดียว ทั้งแชมป์เปาลิสตา แชมป์ชาติ แชมป์อเมริกาใต้ และแชมป์โลก ซึ่งเรียกว่า กวาดรุปเปิล (Quadruple) ชัยชนะในอินเตอร์คอนติเนนตัล คัพ 1962 คือการเอาชนะสโมสรเบนฟิกาของโปรตุเกส ในขณะที่ปี 1963 ซานโตสเอาชนะเอซี มิลานของอิตาลีได้สำเร็จ

ผู้เล่นในตำนานของทีมยุคนั้นนอกจากเปเล่แล้ว ยังมี คูตินโญ่ กองหน้าสุดร้ายที่ทำประตูไปมากมาย, ซีโต้ กองกลางเพชรฝีมือดี, เปเปะ ผู้ทำประตูไปกว่า 405 ลูกตลอดอาชีพ รวมถึง กิลมาร์ ผู้รักษาประตูระดับตำนานที่ช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้กับแนวรับ

สนามเหย้าและฉายาทีม

สนามเหย้าของซานโตสคือ เอสตาดิโอ อูร์บาโน กัลเดย์รา หรือที่รู้จักในชื่อ วีลา เบลมีโร ซึ่งเป็นหนึ่งในสนามฟุตบอลที่เก่าแก่ที่สุดในบราซิล ปัจจุบันมีความจุประมาณ 16,068 ที่นั่ง สนามแห่งนี้ตั้งอยู่ในย่านวีลา เบลมีโรในเมืองซานโตส ซึ่งชื่อสนามมาจากชื่อย่านนั่นเอง ซานโตสมีฉายาที่เป็นที่รู้จัก เช่น ไปเช่ (Peixe แปลว่าปลา), อัลวีเนโกร (Alvinegro แปลว่าขาว-ดำ) และ ซันตาสติโก (Santástico) ชุดแข่งหลักของทีมใช้สีขาวล้วนมาตลอด ทำให้ซานโตสเป็นที่รู้จักในชื่อ ปลาสีขาว

ยุคฟื้นฟูและการพัฒนาต่อเนื่อง

หลังยุคทองของเปเล่สิ้นสุดลงในช่วงทศวรรษ 1970 ซานโตสยังคงเป็นสโมสรชั้นนำของบราซิลอย่างต่อเนื่อง โดยผ่านขึ้นลงตามวัฏจักรฟุตบอล ในทศวรรษ 1970 ทีมยังมีนักเตะดาวเด่น เช่น ฮวน, ปีตา และ โจเอา เปาลู ที่รู้จักกันในชื่อ เมนีโนส ดา วีลา (Meninos da Vila หรือ ลูกหลานแห่งวีลา) ในปี 1984 ซานโตสคว้าแชมป์เปาลิสตา และในปี 1998 ก็คว้าแชมป์โคปา คอนเมโบล ซึ่งเป็นถ้วยระดับทวีปอีกหนึ่งรายการ

ในยุค 2000 ซานโตสกลับมาแข็งแกร่งอีกครั้ง โดยคว้าแชมป์บราซิเลรังในปี 2002 และ 2004 ในขณะที่ยุคที่ เนย์มาร์ เยาวชนดาวรุ่งที่สุดของบราซิล ลงเล่นให้ซานโตสตั้งแต่ปี 2009 ถึง 2013 ก็นำความตื่นเต้นและแชมป์กลับมาสู่สโมสรอีกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นแชมป์โกปา ดู บราซิล ปี 2010 แชมป์เปาลิสตาหลายสมัย และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการคว้าแชมป์โกปา ลิเบอร์ตาโดเรส ครั้งที่ 3 ในปี 2011 ซึ่งเป็นสมัยแรกนับตั้งแต่ปี 1963

โกปา ลิเบอร์ตาโดเรส 2011

การกลับมาคว้าแชมป์โกปา ลิเบอร์ตาโดเรสในปี 2011 ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญอีกครั้งของสโมสร โดยในรอบชิงชนะเลิศซานโตสเอาชนะสโมสรเปญาโรลของอุรุกวัยได้ 2-1 ในเลกรวม ความสำเร็จครั้งนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าซานโตสยังคงสามารถแข่งขันในระดับสูงสุดของทวีปได้แม้ผ่านมากว่าสี่ทศวรรษ

ช่วงวิกฤตและการฟื้นคืน

ในปี 2023 ซานโตสประสบช่วงเวลายากลำบากเมื่อตกชั้นจากบราซิเลรัง ซีรี อา ลงสู่ บราซิเลรัง ซีรี บี เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ นับเป็นเหตุการณ์ช็อกวงการฟุตบอลบราซิลอย่างมาก เนื่องจากซานโตสเคยเป็นหนึ่งในสามสโมสรที่ไม่เคยตกชั้นจากลีกสูงสุดตลอด 64 ปี อย่างไรก็ตามในปี 2024 ซานโตสสามารถคว้าแชมป์บราซิเลรัง ซีรี บี กลับมาเล่นในดิวิชันสูงสุดได้อีกครั้งในปี 2025

คู่แข่งและดาร์บี้

คู่แข่งหลักของซานโตสในวงการฟุตบอลบราซิลคือ เซาเปาลู เอฟซี, โครินเทียนส์ และ ปาลเมราส ซึ่งล้วนเป็นสโมสรจากรัฐเซาเปาลูเหมือนกัน การพบกันระหว่างซานโตสกับสโมสรเหล่านี้มักเรียกรวมกันว่า คลาสซีโก และเต็มไปด้วยบรรยากาศการแข่งขันที่เข้มข้นเสมอ นอกจากนี้ยังมีคู่แข่งสำคัญในระดับท้องถิ่นคือ โปรตูเกซา ซันติสตา

ผู้เล่นในตำนาน

ตลอดประวัติศาสตร์กว่าหนึ่งศตวรรษ ซานโตสเป็นแหล่งบ่มเพาะและค้นพบนักฟุตบอลระดับโลกมากมาย โดยเฉพาะ เปเล่ ผู้ครองสถิติผู้ทำประตูสูงสุดในประวัติศาสตร์สโมสรด้วย 643 ประตูจาก 659 นัดอย่างเป็นทางการ ตลอดจน เนย์มาร์ ซึ่งเติบโตในระบบเยาวชนของซานโตสก่อนย้ายไปร่วมบาร์เซโลน่าในปี 2013 นอกจากนี้ยังมีนักเตะคนสำคัญในยุคต่างๆ เช่น กิลมาร์, เปเปะ, คูตินโญ่, ซีโต้, โรบีนโญ่, ดิเอโก, อันโดรอิสซง, เมนดอซา และอีกมากมาย

เกียรติยศสำคัญ

ซานโตส เอฟซี คว้าแชมป์รายการสำคัญมากมายตลอดประวัติศาสตร์ ในระดับชาติคือแชมป์บราซิเลรัง 8 สมัย (1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 2002, 2004) แชมป์เปาลิสตา 22 สมัย และโกปา ดู บราซิล 1 สมัย (2010) ในระดับทวีปและโลก มีแชมป์โกปา ลิเบอร์ตาโดเรส 3 สมัย (1962, 1963, 2011) อินเตอร์คอนติเนนตัล คัพ 2 สมัย (1962, 1963) โกปา คอนเมโบล 1 สมัย (1998) และเรโกปา ซูดาเมริกานา 1 สมัย (2012)