จอดรถบัส คือ แท็กติกเกมรับในฟุตบอลที่ทีมถอยผู้เล่นเกือบทั้งหมดลงมายืนหลังลูกบอล ตั้งแนวรับลึกหน้ากรอบเขตโทษของตัวเองเป็นสองแถวชิดกัน เพื่อปิดพื้นที่ไม่ให้คู่แข่งเจาะเข้ามายิงได้ง่าย แล้วรอจังหวะโต้กลับหรือรักษาผลการแข่งขันเอาไว้ คำนี้แพร่หลายจากคำพูดของโชเซ่ มูรินโญ่ ในปี 2004
- จอดรถบัส คือ การตั้งรับลึกด้วยผู้เล่นจำนวนมากหลังลูกบอล เน้นปิดพื้นที่มากกว่าแย่งบอลแดนบน
- ที่มาของคำมาจากโชเซ่ มูรินโญ่ ที่ใช้วิจารณ์ท็อตแนม ฮอตสเปอร์ หลังเสมอเชลซี 0-0 ในฤดูกาล 2004-05
- ข้อดีคือเสียประตูยาก เหมาะกับทีมที่เป็นรองหรือกำลังรักษาสกอร์ ข้อเสียคือสร้างโอกาสทำประตูได้น้อยและกดดันตัวเองตลอดเกม
- ตัวอย่างที่ขึ้นชื่อคืออินเตอร์ มิลาน ฤดูกาล 2009-10 ทีมชาติกรีซในยูโร 2004 และแอตเลติโก มาดริดยุคดิเอโก้ ซิเมโอเน่
จอดรถบัส คือ อะไร และมีที่มาจากไหน
คำว่า “จอดรถบัส” แปลมาจากภาษาอังกฤษว่า Parking the bus หมายถึงการที่ทีมหนึ่งเล่นเกมรับลึกจนเหมือนเอารถบัสทั้งคันมาจอดขวางหน้าประตูตัวเอง ภาพในหัวคือกำแพงผู้เล่นที่ยืนเรียงกันแน่นจนคู่แข่งหาช่องยิงแทบไม่ได้ แฟนบอลไทยมักใช้คำนี้แซวทีมที่เล่นปิดประตูตลอดทั้งเกม หรือทีมที่ได้ประตูนำแล้วถอยลงไปรับเต็มตัว
ต้นกำเนิดที่ถูกอ้างถึงมากที่สุดคือคำพูดของโชเซ่ มูรินโญ่ (José Mourinho) สมัยคุมเชลซีครั้งแรก หลังเกมที่เชลซีเสมอท็อตแนม ฮอตสเปอร์ 0-0 ในฤดูกาล 2004-05 มูรินโญ่ไม่พอใจที่คู่แข่งมาเพื่อเก็บแต้มเดียว และพูดเปรียบว่า “อย่างที่เราพูดกันในโปรตุเกส พวกเขาขับรถบัสมาแล้วจอดไว้หน้าประตู” ประโยคนี้ถูกสื่ออังกฤษหยิบไปใช้ต่อ จนกลายเป็นศัพท์ฟุตบอลสากลมาถึงทุกวันนี้
สิ่งที่น่าสนใจคือ ในเวลาต่อมามูรินโญ่เองกลับกลายเป็นโค้ชที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในเรื่องการจอดรถบัส เพราะทีมของเขาหลายทีมขึ้นชื่อเรื่องเกมรับที่เป็นระเบียบและเอาชนะคู่แข่งที่ครองบอลมากกว่าได้บ่อยครั้ง
หลักการของแท็กติกจอดรถบัส
การจอดรถบัสไม่ได้แปลว่าแค่ถอยลงไปยืนเฉย ๆ ทีมที่ทำได้ดีต้องมีวินัยและการสื่อสารสูงมาก เพราะความผิดพลาดเพียงจังหวะเดียวอาจเปิดช่องให้คู่แข่งยิงได้ทันที หลักการสำคัญมีดังนี้
ตั้งแนวรับสองแถวชิดกัน
ส่วนใหญ่ทีมจะยืนเป็นแนวกองหลัง 4-5 คน และแนวกองกลางอีก 4-5 คนด้านหน้า ระยะห่างระหว่างสองแถวแคบมาก เพื่อไม่ให้คู่แข่งมีพื้นที่รับบอลระหว่างแนว ซึ่งเป็นจุดที่เพลย์เมกเกอร์ชอบใช้สร้างสรรค์เกม
ปิดพื้นที่ตรงกลางก่อนเสมอ
หัวใจของการจอดรถบัสคือบังคับให้คู่แข่งเล่นออกด้านข้างแล้วเปิดบอลเข้ามา ซึ่งกองหลังที่ยืนรออยู่ในกรอบเขตโทษจำนวนมากจะได้เปรียบในการโหม่งสกัด ทีมยอมให้คู่แข่งครองบอลได้ แต่ไม่ยอมให้มีช่องยิงจากตรงกลาง
โต้กลับเร็วเมื่อแย่งบอลได้
ทีมที่จอดรถบัสได้ผลจริงมักมีผู้เล่นแนวรุกที่เร็วหรือแข็งแรงพอจะรับบอลยาวแล้วพาทีมขึ้นเกมได้ทันที เพราะในจังหวะที่คู่แข่งดันขึ้นมาเกือบทั้งทีม พื้นที่ด้านหลังของพวกเขาจะว่างมาก ประตูชัยของทีมที่ตั้งรับลึกจึงมักมาจากเกมสวนกลับหรือลูกตั้งเตะ
เปรียบเทียบจอดรถบัสกับแท็กติกเกมรับแบบอื่น
หลายคนสับสนระหว่างการจอดรถบัสกับแนวคิดเกมรับอื่น ๆ ตารางนี้สรุปความต่างแบบเข้าใจง่าย
| แท็กติก | ตำแหน่งแนวรับ | เป้าหมายหลัก | จุดเสี่ยง |
|---|---|---|---|
| จอดรถบัส | ลึกมาก หน้ากรอบเขตโทษ | ไม่เสียประตู รักษาผล | ถูกกดดันตลอดเกม สร้างเกมรุกได้น้อย |
| บล็อกต่ำ (Low block) | ลึก แต่ยังมีแผนขึ้นเกม | ปิดพื้นที่แล้วโต้กลับ | ต้องมีตัวรุกที่ทำเกมสวนกลับได้ |
| คาเตนัชโช | ลึก มีลิเบโร่คุมหลังสุด | ประกบตัวแน่นและเก็บกวาดหลังแนวรับ | เสียเปรียบเมื่อคู่แข่งหมุนตำแหน่งบ่อย |
| เพรสซิงแนวสูง | สูง ใกล้เส้นกึ่งกลางสนาม | แย่งบอลคืนในแดนคู่แข่ง | พื้นที่หลังแนวรับกว้าง โดนบอลยาวง่าย |
ถ้าสนใจเกมรับแบบอิตาเลียนดั้งเดิม อ่านต่อได้ที่ คาเตนัชโช คือ อะไร และอีกหนึ่งอาวุธที่ทีมแนวรับสูงใช้คือ กับดักล้ำหน้า
ทีมที่ขึ้นชื่อเรื่องจอดรถบัส
อินเตอร์ มิลาน ฤดูกาล 2009-10
ตัวอย่างที่ถูกยกมาบ่อยที่สุดคืออินเตอร์ มิลานของมูรินโญ่ในรอบรองชนะเลิศ ยูฟ่า แชมเปียนส์ลีก 2009-10 ที่เจอบาร์เซโลนา อินเตอร์ชนะในเลกแรกที่ซาน ซีโร่ 3-1 ก่อนไปตั้งรับลึกในเลกสองที่คัมป์ นูด้วยผู้เล่น 10 คน แพ้ไปเพียง 0-1 และผ่านเข้ารอบด้วยสกอร์รวม 3-2 หลังเกมมูรินโญ่พูดติดตลกว่าวันนั้นทีมของเขาไม่ได้จอดรถบัส แต่ “จอดเครื่องบิน” ต่างหาก ก่อนที่อินเตอร์จะคว้าทริปเปิลแชมป์ในฤดูกาลนั้น
ทีมชาติกรีซ ยูโร 2004
กรีซคือหลักฐานว่าเกมรับที่มีวินัยสามารถพาทีมรองบ่อนไปถึงแชมป์ได้ กรีซในยูโร 2004 เล่นเกมรับแน่นหนาและอาศัยลูกตั้งเตะ ก่อนเอาชนะเจ้าภาพโปรตุเกส 1-0 ในนัดชิงชนะเลิศ เป็นหนึ่งในเรื่องเซอร์ไพรส์ที่สุดในประวัติศาสตร์ฟุตบอลยุโรป
แอตเลติโก มาดริด ยุคดิเอโก้ ซิเมโอเน่
แอตเลติโก มาดริดของดิเอโก้ ซิเมโอเน่ (Diego Simeone) ขึ้นชื่อเรื่องแนวรับสองแถวที่แคบและเหนียว ทีมยอมให้คู่แข่งครองบอล แต่ทำงานหนักเพื่อปิดพื้นที่ทุกตารางนิ้ว จนกลายเป็นต้นแบบของการตั้งรับลึกยุคใหม่ที่ยังคงมีเกมสวนกลับคม
ข้อดีและข้อเสียของการจอดรถบัส
ข้อดีที่ชัดที่สุดคือทำให้ทีมที่เป็นรองมีโอกาสสู้ทีมที่เก่งกว่า เพราะลดพื้นที่ให้ผู้เล่นฝีเท้าดีของคู่แข่งได้ และยังเป็นเครื่องมือที่ดีเมื่อทีมได้ประตูนำและต้องการเก็บสามแต้ม ส่วนข้อเสียคือทีมจะถูกกดดันต่อเนื่องเป็นเวลานาน ความเหนื่อยล้าสะสมทำให้เกิดความผิดพลาดช่วงท้ายเกม และถ้าเสียประตูก่อน การเปลี่ยนมาเล่นเกมรุกกะทันหันก็ทำได้ยาก นอกจากนี้แฟนบอลจำนวนไม่น้อยมองว่าเกมแบบนี้ดูไม่สนุก
อย่างไรก็ดี ฟุตบอลระดับสูงไม่ได้มีวิธีเล่นที่ถูกเพียงแบบเดียว การจอดรถบัสคือทางเลือกเชิงกลยุทธ์ที่โค้ชเลือกใช้ตามสถานการณ์ เมื่อทำอย่างมีระบบ มันคือศิลปะการป้องกันที่ต้องอาศัยทั้งความอดทนและวินัยของผู้เล่นทั้งทีม
ที่มา/อ้างอิง: Goal · 90min ไทย
คำถามที่พบบ่อย
จอดรถบัส คือ อะไรในภาษาฟุตบอล
คือการที่ทีมถอยผู้เล่นเกือบทั้งหมดลงมาตั้งรับลึกหน้ากรอบเขตโทษ เพื่อปิดพื้นที่และไม่ให้คู่แข่งยิงประตูได้ง่าย
ใครเป็นคนแรกที่ใช้คำว่าจอดรถบัส
คำนี้แพร่หลายจากโชเซ่ มูรินโญ่ ที่ใช้วิจารณ์ท็อตแนม ฮอตสเปอร์ หลังเกมเสมอเชลซี 0-0 ในฤดูกาล 2004-05
จอดรถบัสกับบล็อกต่ำต่างกันอย่างไร
บล็อกต่ำคือการตั้งรับลึกที่ยังมีแผนขึ้นเกมโต้กลับชัดเจน ส่วนจอดรถบัสมักหมายถึงการตั้งรับลึกแบบสุดตัวเพื่อรักษาผลเป็นหลัก
สรุปแล้ว การจอดรถบัสอาจไม่ใช่ฟุตบอลที่ดูสวยงามที่สุด แต่เป็นแท็กติกที่พิสูจน์มาแล้วว่าสามารถพาทีมไปถึงความสำเร็จได้ หากทำอย่างมีวินัยและมีแผนรองรับที่ชัดเจน
