Passing Network คืออะไร? อ่านแผนการจ่ายบอลทั้งทีมด้วยศาสตร์เครือข่าย

Passing Network คืออะไรในการวิเคราะห์ฟุตบอลสมัยใหม่? Passing Network คือแผนภาพเครือข่ายการจ่ายบอลทั้งทีมบนสนาม โดยแต่ละจุดแทนผู้เล่น และแต่ละเส้นแทนการจ่ายบอลระหว่างกัน เส้นหนาแปลว่าจ่ายบ่อย จุดใหญ่แปลว่าสัมผัสบอลมาก ทำให้นักวิเคราะห์เห็นว่าใครคุมเกม ทีมใช้ฝั่งไหน และโครงสร้างเกมรุก–รับเป็นอย่างไรในเชิงข้อมูล ไม่ใช่แค่สายตา

• Passing Network คือการวาดเครือข่ายการจ่ายบอลของทีมบนสนาม เพื่อดูโครงสร้างการเล่นจริง
• ขนาดจุดแสดงจำนวนสัมผัสบอล ส่วนความหนาของเส้นแสดงจำนวนการจ่ายระหว่างผู้เล่นสองคน
• ใช้คู่กับฮีทแมปช่วยเห็นว่า ทีมใช้พื้นที่ไหนมากและนักเตะคนไหนเป็นจุดศูนย์กลางเกม
• งานวิจัย network analysis ในฟุตบอลใช้ Passing Network ศึกษาแทคติกและประสิทธิภาพทีม
• แฟนบอลไทยสามารถใช้ Passing Network จากเว็บสถิติอ่านว่าทีมรักเล่นผ่านใครและโครงสร้างจริงต่างจากฟอร์เมชันบนกระดาษยังไง

Passing Network คืออะไรในการวิเคราะห์ฟุตบอลสมัยใหม่ในเชิงวิชาการและการใช้งานจริง

แนวคิดเครือข่าย (Network Science) ในฟุตบอล

บทความเชิงวิชาการ “Passing Networks and Tactical Action in Football” ระบุว่าเป้าหมายคือ “examine literature on network analyses and factors associated with tactical action in football” แปลว่าศาสตร์เครือข่ายถูกใช้วิเคราะห์ทั้งการเคลื่อนบอลและการตัดสินใจเชิงแทคติก เช่น ใครเป็น node สำคัญที่เชื่อมเกม และทีมมีโครงสร้างการเชื่อมต่อแบบไหน

บทความจาก Cornell เรื่อง “Using Network Science to Analyze Football Passing Networks” ใช้ตัวอย่าง Passing Network เพื่อชี้ว่า เราสามารถดูความสำคัญของผู้เล่นผ่าน “centrality” (ค่าความเป็นศูนย์กลาง) และการกระจายบอลผ่านเครือข่ายได้ โดยไม่ต้องพึ่งสายตาอย่างเดียว

องค์ประกอบของ Passing Network

ในแผนภาพ Passing Network ปกติจะมีองค์ประกอบหลัก 3 อย่าง

• Node (จุด) – แทนผู้เล่นแต่ละคน ขนาดใหญ่ขึ้นเมื่อสัมผัสบอลมาก
• Edge (เส้น) – แทนการจ่ายบอลระหว่างสองผู้เล่น เส้นหนาขึ้นเมื่อจ่ายกันบ่อย
• ตำแหน่งบนสนาม – วางจุดตามพื้นที่เฉลี่ยที่ผู้เล่นยืนในเกมนั้น เพื่อเห็นโครงสร้างเชิงแทคติก

ใช้ Passing Network อ่านแทคติกและจุดแข็ง–จุดอ่อนทีม

ดูว่าใครเป็น “ตัวกลาง” และทีมเจาะทางไหน

Passing Network ช่วยให้เห็นทันทีว่า ใครเป็นตัวกลาง (pivot) ของทีม ตัวอย่างเช่น หาก node มิดฟิลด์ตัวรับมีขนาดใหญ่และมีเส้นเชื่อมกับเซ็นเตอร์แบ็กและมิดฟิลด์รุกหนามาก แปลว่าเขาเป็นจุดคุมจังหวะและเชื่อมรับ–รุก ขณะที่ถ้า node ปีกขวาและฟูลแบ็กขวามีเส้นหนากันเอง แปลว่าทีมเน้นขึ้นเกมทางขวา

ใช้จับความผิดปกติ เช่นทีมถูกตัดเกมกลางสนาม

Passing Network ยังใช้จับความผิดปกติ เช่น หากมิดฟิลด์ตัวกลางมี node เล็ก แสดงว่าแทบไม่ได้จับบอล และเส้นการจ่ายข้ามเขาไปอยู่ที่แนวหลังโยนยาวหรือตัดไปที่ปีกโดยตรง แปลว่าทีมอาจถูกเพรสซิ่งกลางสนามจนต้องเลี่ยง ไม่สามารถคุมเกมผ่านโซนเม็ดสนามได้

Passing Network คืออะไรในมุมแฟนบอลไทย

ใช้ควบกับการดูเกมจริงเพื่อไม่ให้หลงกราฟ

แฟนบอลไทยที่อยากใช้ Passing Network ควรดูควบคู่กับเกมจริง เพราะแผนภาพบอก “ว่าบอลเดินผ่านใครบ่อย” แต่ไม่บอกว่าแต่ละจังหวะมีความเสี่ยงหรือสร้างโอกาสแค่ไหน การดูกราฟปัจจุบันควบกับไฮไลต์หรือเกมเต็มช่วยให้ตีความถูก เช่น node ใหญ่แต่อาจจ่ายสั้นไปมาโดยไม่สร้างความคืบหน้า

บน clubheng บทความนี้สามารถเชื่อมไปยังบทความ “วิธีวิเคราะห์ฟุตบอลจากรูปเกมและสถิติพื้นฐาน” หรือ “อ่านแผนการเล่นฟุตบอลยังไงให้เข้าใจเกมจริง” โดยลิงก์ไปหน้า รวมบทวิเคราะห์บอล เพื่อให้ผู้อ่านนำ Passing Network ไปใช้ประกอบการวิเคราะห์แทคติกทีมโปรดอย่างสนุกและมีข้อมูลรองรับ

ข้อมูลเพิ่มเติมสามารถดูจาก Passing Networks and Tactical Action in Football – PMC และบทความ network science ของ Cornell ที่อธิบายวิธีใช้กราฟวิเคราะห์ฟุตบอลเชิงวิจารณ์

ที่มา/อ้างอิง: Caicedo-Parada et al. – Passing Networks and Tactical Action in Football, Cornell Info2040 – Using Network Science to Analyze Football Passing Networks

คำถามที่พบบ่อย

Passing Network ต่างจากฮีทแมปอย่างไร?

ฮีทแมปบอกว่า “บอลและผู้เล่นอยู่ตรงไหนบ่อย” ส่วน Passing Network บอกว่า “บอลเดินผ่านใครและระหว่างใครบ่อย” สองอย่างเสริมกันในการอ่านแทคติก

ทุกเกมจำเป็นต้องดู Passing Network หรือไม่?

ไม่จำเป็น แต่จะมีประโยชน์มากในเกมที่อยากวิเคราะห์โครงสร้างการจ่ายบอล เช่นทีมที่เน้นครองเกมและต่อบอล หรือเกมที่อยากรู้ว่าคู่แข่งตัดช่องใครได้

แฟนบอลไทยใช้ Passing Network ฟรีจากไหนได้บ้าง?

หลายเว็บสถิติ เช่นแพลตฟอร์มวิเคราะห์ใหญ่จะมีแผนภาพ Passing Network ให้ดูหลังเกม โดยมักอยู่ในส่วน “Analysis” หรือ “Shotmap & Passing” ของแมตช์เซ็นเตอร์