ทดเจ็บ คือ เวลาที่ผู้ตัดสินบวกเพิ่มเข้าไปท้ายครึ่งแรกและครึ่งหลังของการแข่งขันฟุตบอล เพื่อชดเชยเวลาที่เสียไประหว่างเกม เช่น การเปลี่ยนตัว การปฐมพยาบาลนักเตะ การถ่วงเวลา หรือการตรวจสอบ VAR ตามกติกาข้อ 7 ของคณะกรรมการกติกาฟุตบอลนานาชาติ (IFAB) โดยผู้ตัดสินที่สี่จะแจ้งเวลาขั้นต่ำให้ทราบผ่านป้ายไฟข้างสนาม
- ทดเจ็บ คือ เวลาชดเชยที่บวกเพิ่มท้ายแต่ละครึ่ง ไม่ได้มีไว้เฉพาะกรณีบาดเจ็บ
- ผู้ตัดสินในสนามเป็นคนตัดสินใจจำนวนนาที ผู้ตัดสินที่สี่มีหน้าที่ชูป้ายแจ้ง
- ตัวเลขบนป้ายคือ “เวลาขั้นต่ำ” ผู้ตัดสินเล่นต่อเกินได้ แต่ลดลงไม่ได้
- ถ้ามีจุดโทษต้องเตะตอนหมดเวลา ผู้ตัดสินต้องให้เตะจนจบก่อนเป่าหมดครึ่ง
- เวลาที่ใช้ตรวจ VAR และการฉลองประตูก็นับรวมในเวลาทดเจ็บ
ทดเจ็บ คือ อะไร และทำไมฟุตบอลต้องมีเวลาทดเจ็บ
ฟุตบอลแตกต่างจากกีฬาหลายประเภท เพราะนาฬิกาไม่หยุดเดินเมื่อบอลออกนอกสนามหรือเมื่อเกมหยุดชั่วคราว ตามกติกาข้อ 7 ของ IFAB ฉบับปัจจุบัน การแข่งขันหนึ่งนัดประกอบด้วยสองครึ่ง ครึ่งละ 45 นาที และมีช่วงพักครึ่งไม่เกิน 15 นาที เมื่อนาฬิกาเดินต่อเนื่องแบบนี้ เวลาที่ “เล่นจริง” จึงน้อยกว่า 90 นาทีเสมอ กติกาจึงกำหนดให้ผู้ตัดสินบวกเวลาชดเชยคืนให้ทั้งสองทีม ซึ่งแฟนบอลไทยเรียกติดปากว่า “ทดเจ็บ” หรือ “อินจูรี่ไทม์”
คำว่าทดเจ็บอาจทำให้หลายคนเข้าใจว่าเป็นเวลาสำหรับการบาดเจ็บเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง เวลาทดเจ็บครอบคลุมทุกเหตุการณ์ที่ทำให้เกมหยุดชะงักเกินสมควร ในภาษาอังกฤษจึงนิยมใช้คำว่า stoppage time หรือ added time ซึ่งสื่อความหมายได้ตรงกว่า
เวลาทดเจ็บนับจากอะไรบ้าง ตามกติกาข้อ 7
กติกาข้อ 7 ของ IFAB ระบุสาเหตุที่ผู้ตัดสินต้องชดเชยเวลาไว้อย่างชัดเจน ผู้ตัดสินจะจดบันทึกเวลาที่เสียไปจากเหตุการณ์เหล่านี้ตลอดครึ่ง แล้วนำมารวมเป็นตัวเลขทดเจ็บเมื่อใกล้หมดเวลา
| สาเหตุที่ทำให้เสียเวลา | ตัวอย่างในสนาม | ผลต่อเวลาทดเจ็บ |
|---|---|---|
| การเปลี่ยนตัวผู้เล่น | นักเตะเดินออกจากสนามช้าก่อนตัวสำรองลงสนาม | นำเวลาที่เสียไปมาบวกเพิ่ม |
| การประเมินและนำผู้บาดเจ็บออก | ทีมแพทย์ลงมาดูอาการ หรือใช้เปลหามนักเตะ | นำเวลาที่เสียไปมาบวกเพิ่ม |
| การถ่วงเวลา | ผู้รักษาประตูถือบอลนาน หรือนักเตะเตะบอลหนี | นำเวลาที่เสียไปมาบวกเพิ่ม และอาจได้ใบเหลือง |
| การลงโทษทางวินัย | ผู้ตัดสินแจกใบเหลืองหรือใบแดง | นำเวลาที่เสียไปมาบวกเพิ่ม |
| การพักดื่มน้ำหรือคูลลิ่งเบรก | พักดื่มน้ำไม่เกิน 1 นาที คูลลิ่งเบรก 90 วินาทีถึง 3 นาที | นำเวลาที่ใช้มาบวกเพิ่ม |
| การตรวจสอบ VAR และการฉลองประตู | รอผลรีวิวจากห้อง VAR หรือฉลองประตูนาน | นำเวลาที่เสียไปมาบวกเพิ่ม |
นอกจากรายการในตารางแล้ว กติกายังเปิดช่องให้ผู้ตัดสินชดเชยเวลาจาก “สาเหตุอื่น ๆ” ที่ทำให้เกมล่าช้าอย่างมีนัยสำคัญ เช่น แฟนบอลบุกลงสนาม ไฟสนามดับชั่วคราว หรือมีวัตถุถูกขว้างลงมาในสนาม
สิ่งที่ไม่ได้นับเป็นเวลาทดเจ็บโดยอัตโนมัติ
การที่บอลออกเส้นข้างหรือได้ลูกเตะมุมตามปกติ ถือเป็นส่วนหนึ่งของเกม ผู้ตัดสินจึงไม่ได้นำมาบวกทุกครั้ง เว้นแต่ทีมใดทีมหนึ่งจงใจใช้จังหวะเหล่านั้นถ่วงเวลาให้นานเกินควร
ใครเป็นคนกำหนดเวลาทดเจ็บ
ผู้มีอำนาจตัดสินใจเรื่องเวลาทดเจ็บคือผู้ตัดสินในสนามเพียงคนเดียว เมื่อใกล้หมดแต่ละครึ่ง ผู้ตัดสินจะแจ้งจำนวนนาทีให้ผู้ตัดสินที่สี่ทราบ จากนั้นผู้ตัดสินที่สี่จะชูป้ายไฟข้างสนามให้นักเตะ ทีมงาน และผู้ชมเห็นพร้อมกัน
จุดสำคัญที่แฟนบอลมักเข้าใจผิดคือ ตัวเลขบนป้ายไม่ใช่เวลาตายตัว กติกาข้อ 7 ระบุชัดว่าตัวเลขดังกล่าวเป็น “เวลาขั้นต่ำ” หากระหว่างช่วงทดเจ็บเกิดเหตุการณ์ที่ทำให้เสียเวลาเพิ่ม เช่น เปลี่ยนตัวหรือมีการตรวจ VAR ผู้ตัดสินสามารถเล่นต่อเกินจากที่ป้ายแสดงได้ แต่จะเป่าหมดเวลาก่อนตัวเลขบนป้ายไม่ได้
กรณีพิเศษ: จุดโทษตอนหมดเวลา
หากผู้ตัดสินชี้จุดโทษในจังหวะที่เวลาใกล้หมด หรือมีการเตะจุดโทษซ้ำ กติกากำหนดให้ขยายเวลาออกไปจนกว่าการเตะจุดโทษครั้งนั้นจะจบสมบูรณ์ ผู้ตัดสินจึงไม่สามารถเป่าหมดเวลาตัดหน้าก่อนที่ลูกโทษจะถูกเตะได้ นอกจากนี้ยังอ่านต่อได้ที่บทความ ซูเปอร์ซับ คือ อะไร ที่อธิบายบทบาทของตัวสำรองในช่วงท้ายเกม ซึ่งมักเป็นช่วงเดียวกับเวลาทดเจ็บ
ทำไมบางนัดทดเจ็บนานผิดปกติ
ในช่วงหลังมานี้ แฟนบอลเห็นตัวเลขทดเจ็บที่สูงกว่าในอดีตบ่อยขึ้น เหตุผลหลักคือองค์กรฟุตบอลระดับโลกต้องการให้ผู้ตัดสินคำนวณเวลาที่เสียไปอย่างแม่นยำมากขึ้น เพื่อเพิ่ม “เวลาเล่นจริง” ให้แฟนบอลได้ชม แทนที่จะปัดเวลาทดเจ็บเป็นตัวเลขกลม ๆ แบบเดิม ปัจจัยใหม่อย่างการตรวจสอบ VAR และการพักดื่มน้ำในอากาศร้อนก็เพิ่มเวลาที่ต้องชดเชยด้วย
- การเปลี่ยนตัวที่มากขึ้น ทำให้มีจังหวะหยุดเกมมากขึ้น
- การตรวจสอบ VAR บางครั้งใช้เวลาหลายนาที
- การฉลองประตูและการปฐมพยาบาลนักเตะถูกนับละเอียดขึ้น
- การพักดื่มน้ำหรือคูลลิ่งเบรกในแมตช์ที่อากาศร้อน
สำหรับแฟนบอลไทย ช่วงทดเจ็บมักเป็นช่วงเวลาที่ตื่นเต้นที่สุดของเกม เพราะทีมที่ตามหลังจะเทเกมบุกเต็มที่ ขณะที่ทีมที่นำอยู่ต้องประคองผลให้ได้ ประตูในช่วงทดเจ็บจึงมักพลิกผลการแข่งขันและกลายเป็นเรื่องเล่าขานไปอีกนาน ติดตามบทวิเคราะห์ก่อนเกมที่พูดถึงจังหวะสำคัญของแต่ละทีมได้ที่ หน้ารวมวิเคราะห์บอล
ทดเจ็บต่างจากต่อเวลาพิเศษอย่างไร
ทดเจ็บ คือ เวลาชดเชยที่บวกท้ายครึ่งในทุกนัด ส่วน “ต่อเวลาพิเศษ” คือการเล่นเพิ่มอีกสองครึ่ง ครึ่งละ 15 นาที ซึ่งใช้เฉพาะเกมน็อกเอาต์ที่ต้องหาผู้ชนะเมื่อเสมอกันในเวลาปกติ และแม้แต่ในช่วงต่อเวลาพิเศษเอง ผู้ตัดสินก็ยังบวกเวลาทดเจ็บท้ายแต่ละครึ่งได้เช่นกัน โดยกติกาข้อ 7 อนุญาตให้พักดื่มน้ำสั้น ๆ ได้ไม่เกิน 1 นาทีในช่วงพักครึ่งของการต่อเวลาพิเศษ
ที่มา/อ้างอิง: กติกาข้อ 7 ระยะเวลาการแข่งขัน จาก The IFAB – Law 7 The Duration of the Match และข้อมูลประกอบจาก Wikipedia – Stoppage time
คำถามที่พบบ่อย
ทดเจ็บ คือ เวลาสำหรับคนเจ็บอย่างเดียวหรือไม่
ไม่ใช่ ทดเจ็บคือเวลาชดเชยทุกเหตุการณ์ที่ทำให้เกมหยุด ทั้งการเปลี่ยนตัว การถ่วงเวลา การแจกใบเหลืองใบแดง การตรวจ VAR และการฉลองประตู
ผู้ตัดสินเป่าหมดเวลาก่อนตัวเลขบนป้ายได้ไหม
ไม่ได้ ตัวเลขบนป้ายคือเวลาขั้นต่ำ ผู้ตัดสินเล่นต่อเกินได้หากมีการเสียเวลาเพิ่มระหว่างช่วงทดเจ็บ แต่ลดเวลาลงไม่ได้
ใครเป็นคนชูป้ายเวลาทดเจ็บ
ผู้ตัดสินที่สี่เป็นผู้ชูป้ายไฟข้างสนาม แต่จำนวนนาทีถูกกำหนดโดยผู้ตัดสินในสนาม
สรุปแล้ว ทดเจ็บ คือ กลไกสำคัญที่ทำให้ฟุตบอลยุติธรรมกับทั้งสองทีม เพราะช่วยคืนเวลาที่เสียไปจากการหยุดเกม และยังเป็นช่วงเวลาที่สร้างความตื่นเต้นให้แฟนบอลมาทุกยุคทุกสมัย