ดวลจุดโทษ คือ วิธีตัดสินผลการแข่งขันฟุตบอลที่ใช้เมื่อสกอร์ยังเสมอกันหลังจบเวลาต่อเวลาพิเศษ โดยให้นักเตะทั้งสองทีมผลัดกันยิงจุดโทษทีมละ 5 คนตามลำดับ ทีมที่ยิงเข้าได้มากกว่าเป็นฝ่ายชนะ หากยิงครบ 5 คนแล้วยังเสมอกัน จะเข้าสู่รอบตัดสิน (Sudden Death) ที่ยิงทีละคู่จนกว่าจะมีผลแพ้ชนะ วิธีนี้มักถูกใช้ในเกมแบบแพ้คัดออกของบอลถ้วยที่ต้องการผลชี้ขาดทันที ไม่สามารถจบด้วยผลเสมอได้
- ดวลจุดโทษเริ่มยิงทีมละ 5 คนก่อน หากยังเสมอกันจะเข้าสู่รอบตัดสินแบบยิงทีละคู่
- ทีมอังกฤษอย่างเอฟเวอร์ตัน (Everton) เป็นทีมแรกที่ใช้ดวลจุดโทษตัดสินผลในศึกฟุตบอลถ้วยยุโรป เมื่อปี 1970
- IFAB อนุมัติแนวคิดดวลจุดโทษอย่างเป็นทางการในการประชุมเดือนมิถุนายนปี 1970
- ระบบ ABBA เคยถูกทดลองใช้ในบางรายการเพื่อลดความได้เปรียบของทีมที่ยิงก่อน แต่ไม่ได้ใช้แพร่หลายในทุกรายการ
- นักเตะที่ยิงจุดโทษพลาดในการดวลมักถูกจดจำในประวัติศาสตร์ควบคู่กับผู้ที่ยิงเข้าชี้ขาด เพราะเป็นช่วงเวลาที่กดดันที่สุดของเกม
ประวัติศาสตร์จุดเริ่มต้นของดวลจุดโทษ
ดวลจุดโทษ คือ แนวคิดที่เกิดขึ้นเพื่อแก้ปัญหาการตัดสินผลเกมที่เสมอกันในฟุตบอลถ้วยแบบแพ้คัดออก ก่อนหน้านี้วงการฟุตบอลใช้วิธีจับสลากหรือโยนเหรียญตัดสินผลเมื่อเกมยังเสมอกันหลังนัดรีเพลย์ ซึ่งถูกวิจารณ์อย่างหนักว่าไม่ยุติธรรมต่อทีมที่เล่นได้ดีกว่า แนวคิดดวลจุดโทษได้รับการเสนอโดยโยเซฟ ดากัน (Yosef Dagan) ชาวอิสราเอล หลังทีมชาติอิสราเอลตกรอบโอลิมปิก 1968 ด้วยการจับสลาก และ IFAB ได้อนุมัติแนวคิดนี้อย่างเป็นทางการในการประชุมประจำปีเดือนมิถุนายน 1970
ทีมอังกฤษกับการดวลจุดโทษครั้งแรกในประวัติศาสตร์
เอฟเวอร์ตันคือทีมแรกที่เกี่ยวข้องกับการดวลจุดโทษตัดสินผลในศึกฟุตบอลถ้วยยุโรป โดยเผชิญหน้ากับโบรุสเซีย มึนเช่นกลัดบัค (Borussia Mönchengladbach) ในศึกยูโรเปียนคัพ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 1970 ที่สนามกูดิสัน พาร์ค หลังสองนัดจบด้วยผลเสมอ 1-1 ทั้งคู่ โจ รอยล์ (Joe Royle) เป็นผู้ยิงจุดโทษคนแรกในประวัติศาสตร์ของการดวลครั้งนี้ แต่ถูกวูล์ฟกัง เคล็ฟ (Wolfgang Kleff) ผู้รักษาประตูฝ่ายเยอรมันป้องกันได้ ท้ายที่สุดเอฟเวอร์ตันเป็นฝ่ายเอาชนะการดวลจุดโทษไปด้วยสกอร์ 4-3
รูปแบบและวิธีการดวลจุดโทษในปัจจุบัน
รูปแบบมาตรฐานของการดวลจุดโทษกำหนดให้แต่ละทีมส่งนักเตะยิงทีมละ 5 คนสลับกันไปมา หากครบ 5 คนแล้วยังเสมอกัน จะเข้าสู่รอบตัดสินแบบซัดเดนเดธที่ยิงทีละคู่ต่อเนื่องไปจนกว่าจะมีทีมใดยิงพลาดในขณะที่อีกทีมยิงเข้า จึงจะสิ้นสุดการดวล นักเตะที่เคยยิงไปแล้วในรอบแรกไม่สามารถยิงซ้ำได้จนกว่าผู้เล่นทุกคนที่มีสิทธิ์ในสนามจะได้ยิงครบก่อน
ระบบ ABBA ที่เคยถูกทดลองใช้
ในบางรายการแข่งขัน เช่น ยูฟ่า ยูโรปา ลีก และการแข่งขันเยาวชนบางรายการ เคยมีการทดลองใช้ระบบยิงแบบ ABBA ซึ่งเปลี่ยนลำดับการยิงจากแบบสลับ A-B-A-B ธรรมดา เป็นรูปแบบ A-B-B-A-A-B-B-A เพื่อลดความได้เปรียบทางจิตวิทยาของทีมที่ได้ยิงก่อนเสมอ อย่างไรก็ตาม ระบบนี้ไม่ได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในทุกรายการแข่งขันหลัก เนื่องจากความซับซ้อนในการอธิบายให้แฟนบอลเข้าใจ
เปรียบเทียบดวลจุดโทษกับวิธีตัดสินผลเสมอแบบอื่นในฟุตบอล
| วิธีตัดสิน | ลักษณะการใช้งาน | ยังใช้อยู่ในปัจจุบันหรือไม่ |
|---|---|---|
| ดวลจุดโทษ (Penalty Shootout) | ยิงจุดโทษตัดสินหลังต่อเวลาพิเศษ | ใช้อยู่อย่างแพร่หลาย |
| จับสลาก/โยนเหรียญ | สุ่มตัดสินผลเมื่อเสมอกัน | เลิกใช้แล้วตั้งแต่ปี 1970 |
| นัดรีเพลย์ | แข่งใหม่ทั้งนัดในกรณีเสมอ | ยังใช้ในบางรายการก่อนต่อเวลาพิเศษ |
| ต่อเวลาพิเศษ (Extra Time) | แข่งเพิ่ม 30 นาทีก่อนดวลจุดโทษ | ใช้อยู่ก่อนเข้าสู่ดวลจุดโทษ |
อ่านความรู้เกี่ยวกับกติกาฟุตบอลถ้วยและระบบตัดสินผลอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ หมวดรอบรู้ฟุตบอล หรือติดตามข่าวผลการแข่งขันบอลถ้วยพรีเมียร์ลีกได้ที่ หมวดข่าวฟุตบอล ของเรา ข้อมูลประวัติศาสตร์เพิ่มเติมสามารถศึกษาได้จาก รายงานประวัติศาสตร์ของสโมสรเอฟเวอร์ตัน และ กติกาฟุตบอลของ IFAB
เอฟเวอร์ตันเอาชนะโบรุสเซีย มึนเช่นกลัดบัค 4-3 ในการดวลจุดโทษครั้งแรกของฟุตบอลถ้วยยุโรปเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 1970 และ IFAB อนุมัติแนวคิดดวลจุดโทษอย่างเป็นทางการในการประชุมเดือนมิถุนายนปีเดียวกัน
ที่มา/อ้างอิง: ข้อมูลอ้างอิงจากรายงานประวัติศาสตร์ของสโมสรเอฟเวอร์ตันและ International Football Association Board (IFAB)
คำถามที่พบบ่อย
ดวลจุดโทษ คือ อะไรแบบสรุปสั้นที่สุด
คือวิธีตัดสินผลเกมที่ยังเสมอกันหลังต่อเวลาพิเศษ โดยให้นักเตะสองทีมผลัดกันยิงจุดโทษทีมละ 5 คน ทีมที่ยิงเข้าได้มากกว่าเป็นฝ่ายชนะ
ถ้ายิงครบ 5 คนแล้วยังเสมอกัน จะทำอย่างไรต่อ
จะเข้าสู่รอบตัดสินแบบซัดเดนเดธ ยิงทีละคู่ต่อเนื่องไปเรื่อยๆ จนกว่าจะมีทีมใดยิงพลาดขณะที่อีกทีมยิงเข้า จึงจะสิ้นสุดการดวลจุดโทษ
ระบบ ABBA ในการดวลจุดโทษคืออะไร
คือรูปแบบการสลับลำดับยิงที่เปลี่ยนจากแบบ A-B-A-B ธรรมดา เป็น A-B-B-A เพื่อลดความได้เปรียบทางจิตวิทยาของทีมที่ได้ยิงก่อน เคยถูกทดลองใช้ในบางรายการแต่ไม่แพร่หลายทั่วไป
#WatchPartyWorldCup |ไม่เผื่อใจ! ไม่เตะจุดโทษแฟนกระทิง ถือถ้วยรอmonomax sport
#ฟุตบอลโลก | จังหวะแบบนี้เสร็จสเปนซ์! ฝรั่งเศสเสียท่า โดนเรียกจุดโทษสำคัญให้กับทัพสิงโตคำรามmonomax sport
#ฟุตบอลโลก | ช็อกแฟนบอล! เอ็มบัปเป้ยิงจุดโทษพลาดช็อตสำคัญmonomax sport
ต้องถึงจุดโทษ!! สวิตเซอร์แลนด์ ดวลจุดโทษชนะ โคลอมเบีย 0(4)-0(3) I ฟุตบอลโลก 2026 รอบ 16 ทีมThairath Sport